Ticaret Bakanlığı’nın 30 Euro’ya kadar olan ithal ürünlerden gümrük muafiyetini kaldırma kararı sonrasında bu durumu fırsata çevirip aşırı zam yapan şirketler olduğu haberleri gündeme geldi. Bakanlık da şikâyetler çerçevesinde fırsatçıları tespit etmiş. Bu ürünlere erişim engeli için e-ticaret pazaryerlerini uyarmış. Yüksek fiyat artışı yapanlar için de işlem başına 2 milyon TL’ye yakın ceza vermek için çalışmalarını tamamlamış.
Bilindiği üzere gümrük muafiyeti konusu medyada da geniş yer buldu. Ben de bu mevzu hakkında yazılar yazdım. Televizyonda (Bloomberg HT) değerlendirdim. İlk başta olumlu bulduğum bu kararı, piyasadaki fırsatçıları ve vatandaştaki olumsuz yansımalarını görünce vazgeçtim. Bu karardan dönülerek iç tüketimi koruyacak şekilde yeni düzenlemeler yapılmasının yerinde olacağını savunmaya başladım. Zaten önemli kaynaklardan aldığım ve aşağıda paylaşacağım bilgiler de bu hususta yeterince fikir verecektir. Zira fırsatçılar çoktan işbaşı yapmış!
Bu hafta Ticaret Bakanlığı yetkililerinden aldığım haberler ışığında, karar sonrası vatandaşı memnun edecek bazı gümrük muafiyetlerinin getirileceğine dair çalışmalar yapıldığı bilgisini paylaşmıştım. Fakat arkasından çok daha önemli bir gelişmeye daha ulaştım. Ticaret Bakanlığı’na, 30 Euro gümrük muafiyetinin kaldırılması sonrasında fiyatların aşırı yükseltildiğine dair çok sayıda şikâyet ulaşmış. Bakanlık yetkilileri de bu şikâyetler üzerine e-ticaret pazaryerlerinde satışa sunulan çeşitli ürünlerde yüksek oranlı fiyat artışları tespit etmiş.
E-ticaret platformlarında 30 Euro gümrük muafiyetinin kaldırılma kararı sonrasında hemen ürünlerine yüksek fiyat uygulayan binden fazla şirket tespiti yapılmış. Fiyat artışları, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri kapsamında incelenerek fırsatçılar tespit edilmiş.
Bakanlık, fiyat artışı yapan şirketleri ve tespit edilen ürünleri değerlendirip, kanunlar dâhilinde ciddi cezalar verme yoluna gitmiş. Büyük ihtimalle bu karar hafta sonu veya pazartesi kamuoyuna yansıyacak. Mevzuatlara aykırı şekilde fiyat artışı yapılan ürünlere erişimin engellenmesi için de e-ticaret pazaryerlerine gerekli talimatlar verilmiş. Burada bitmiyor tabii. Devamında başka kararlar da gelebilir.
Yapılan denetimler sonucunda fahiş fiyat artışı yaptığı değerlendirilen binden fazla işletmeye, aykırılık başına da 1 milyon 806 bin 177 TL’ye kadar idari para cezası kesildiğini öğrendim. Fırsatçılara ciddi anlamda ceza yağacak dersem yanlış olmaz. Ama bu cezalar da durumu düzeltmeyeceği için 30 Euro gümrük muafiyetinin gözden geçirilmesi en iyi ceza olacaktır.
Öte yandan gelişmeler, 30 Euro gümrük muafiyetinden ilk planda ithalat lobisinin faydalandığı gerçeğini ortaya çıkardı. Ancak alınan karar neticede vatandaşın aleyhine olmuştur. Evet, gümrük muafiyeti uygulamasından en fazla Çinli şirketler faydalanıyordu, vatandaş da bu durumdan memnundu. Ancak yurt içindeki üreticiyi koruma adına böyle bir karar alındığı savunuldu. Acaba öyle mi?
Hâlbuki toptan gümrük muafiyetinin kaldırılması yerine hem vatandaşı (tüketiciyi) hem de Türkiye’deki üreticiyi koruyacak bir formül üzerinden çalışılması daha doğru olabilirdi. Son gelişmeler gösteriyor ki ithalat lobisi cezaları öder, bir süre sonra da 100 TL’lik ürünü 3–4 katına satmaya devam eder. Altı ay sonra da fiyatları kıyaslayacak parametre olmayacağından fahiş fiyatlı satışlar kaldığı yerden devam eder. 30 Euro altındaki düşük değerli ürünlerde de vatandaş ithalat lobisine teslim edilmiş olur.
Dolayısıyla bu tartışmalar yaşanırken birileri de “lobileri” gündeme getirip savunma yapacaktır. “Çinli şirketleri savunanlar ve ithalat lobicileri.” Eğer ortada lobi çalışması yapan varsa mutlaka iki taraflı olmalı. Bu durumda Çinli şirketleri savunanlar bir tarafta, ithalat lobisi de karşı tarafta olacağına göre üretici ve tüketici de ortada bu işin mezesi konumundadır. Asıl ülke menfaati, yerli/millî üretim yine arka planda kalacaktır.
Şayet 30 Euro gümrük muafiyeti iç tüketime verdiği zarar gerekçesiyle kaldırıldıysa bu konu üzerinde biraz daha düşünüp yeni düzenlemeler yapılabilirdi. Hâlen daha da yapılma imkânı var. Kısacası muafiyet kaldırılmadan da iç tüketimi koruyacak düzenlemeler yapılamaz mıydı?
Resmî Gazete’de yayımlanan 7 Ocak 2026 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı’na göre 30 Euro’luk gümrük muafiyeti tamamen kaldırıldı. Karar, 6 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Bakalım o güne kadar neler gündeme gelecek? Kesilen cezaların etkisi nasıl olacak? Tüketicinin sesi duyulacak mı?
YAZININ TAMAMINI OKUMAK İÇİN TIKLAYIN
Yazarın Diğer Yazıları
Bu gönderi kategorisi hakkında gerçek zamanlı güncellemeleri doğrudan bildirim almak için tıklayın.
